Ostry stan lękowy

„Wyobraźmy sobie, że w naszej kulturze zachodniej tylko na cztery tygodnie zawieszają działalność kina, radio, telewizja, przestaje się ukazywać kronika wydarzeń sportowych i codzienna prasa. Gdyby te główne drogi ucieczki zostały zamknięte, jakie byłyby tego skutki dla ludzi zdanych już tylko na samych siebie? Nie mam najmniejszych wątpliwości, że nawet w tak krótkim czasie pojawiłyby się tysiące przypadków załamań nerwowych, a jeszcze więcej tysięcy ludzi zostałoby wtrąconych w ostry stan lękowy, nie różniący się od obrazu, rozpoznawanego klinicznie jako «nerwica»”.

Fromm opisał tę sytuację jako hipotetyczną. W Polsce nie musimy sobie tego wyobrażać. Przeżycia związane z wprowadzeniem stanu wojennego w naszym kraju były, niestety, bardzo realnym i powszechnym doświadczeniem. Zastanawiając się nad zachodzącymi wówczas zmianami w rzeczywistości i ich znaczeniem dla rzeczywistości psychicznej konkretnych jednostek (naszych pacjentów, przyjaciół i nas samych) warto wskazać na następujące, najważniejsze moim zdaniem elementy:

-1)Nastąpiło gwałtowne zablokowanie rozbudzonych nadziei i aspiracji. Sens owego otwarcia się na podstawowe dla człowieka potrzeby i wartości został podważony. 2)Próby aktywnej obrony tych wartości czy choćby odruchy otwartego sprzeciwu, i na samym początku, i dużo później, okazywały się bezskuteczne, skazane na niepowodzenie. Sens osobistego działania został zakwestionowany.

-3)Interpersonalna komunikacja została zablokowana w sensie dosłownym (nieczynne na początku telefony, nie kursujące pociągi itp.) i w sensie przenośnym, jako możliwość dzielenia się z innymi swoimi przeżyciami, znajdowania poczucia więzi i oparcia w szerszej grupie ludzi. Powstało w tym okresie powiedzenie tak wymownie dotyczące różnicy poglądów społecznych wśród bliskich: „bolesny podział w rodzinie”.

W przedstawionym wyżej opisie możemy znaleźć niemal wszystkie klasyczne elementy sytuacji rodzącej depresję, przeżywaną jako: -utratę nadziei, rozumianą jako formę utraty obiektu czy utraty części Ja,poczucie bezsilności (zablokowana agresywność i poczucie bezsensu działania), -osamotnienie, -odwrócenie się od rzeczywistości.

Leave a Reply