OSTRE ZAPALENIE TRZUSTKI

Jest to choroba występująca u dzieci sporadycznie. Od jej postaci zależy przebieg kliniczny, który daje objawy wskazujące na ostry stan zapalny otrzewnej.

Patogeneza. Do ostrego zapalenia trzustki (o.z.t.) dochodzi na skutek utrudnionego odpływu soku trzustkowego i uczynnienia się jego enzymów w obrębie przewodów trzustkowych. Zwężenie brodawki większej dwunastnicy na tle wrodzonym lub za-palnym, zatkanie ujścia bańki wątrobowo-trzustkowej przez kamień żółciowy lub glistę może stanowić przyczynę zastoju i zapalenia. Ostre zapalenie trzustki może wystąpić na tle wirusowym, czasem jako idiopatyczne. W niektórych przypadkach tępy uraz nadbrzusza doprowadza do obrzęku trzustki lub jej pęknięcia i stanu zapalnego. Utrudniony odpływ soku trzustkowego prowadzi do jego zastoju w przewodach i przewodzikach, a następnie do przenikania w głąb tkanki śródmiąższowej.. W tych warunkach, po uczynnieniu enzymów, dochodzi do samotrawienia trzustki. W lekkich przypadkach stwierdza się niewielki obrzęk narządu i śródmiąższowe nacieki zapalne. W postaci ciężkiej trzustka jest znacznie powiększona, ma liczne wylewy krwawe i ogniska martwicy. Towarzyszy temu martwica tkanki tłuszczowej nazwana martwicą balserowską. Ma ona wygląd białożółtych ognisk różnej wielkości, rozrzuconych w miąższu trzustki, sieci większej, krezce jelita, przyczepkach sieciowych, tkance tłuszczowej przed- i zaotrzewnowej oraz podskórnej. W jamie otrzewnej z reguły znajduje się dość obfity wysięk barwy bursztynowokrwistej. Ostre zapalenie trzustki częściej dotyczy dzieci otyłych, kilkunastoletnich oraz w większości dziewcząt. Może ono wystąpić jako powikłanie w przebiegu chorób wirusowych, np. nagminnego zapalenia ślinianek przyusznych.

Objawy i rozpoznanie. Choroba rozpoczyna się nagle i w ciągu kilku lub kilkunastu godzin doprowadza do ciężkiego wstrząsu. Stan ten jest spowodowany silnym bólem w nadbrzuszu w następstwie trawienia trzustki oraz splotu trzewnego przez enzymy trzustki. Ból ma charakter bardzo gwałtowny, o sile niespotykanej w innych chorobach, powoduje zapaść. Chory skarży się na „palenie” w nadbrzuszu i okolicy pępka oraz przeszywający ból w głębi brzucha w kierunku do kręgosłupa, okolic lędźwiowych, klatki piersiowej i pod lewą łopatką. Bólom towarzyszą wymioty, zawierają one treść pokarmową z sokiem żołądkowym, a następnie z żółcią. Dochodzi do stanu porażennego całego przewodu pokarmowego. Podczas próby kaszlu dolegliwości bólowe nasilają się na skutek napinania odnóg przepony, do których bezpośrednio przylega trzustka. Początkowo obserwuje się wzdęcie nadbrzusza, które rozprzestrzenia się na całą jamę brzuszną. Ustaje perystaltyka jelit. Objawy otrzewnowe są wyraźne z dużym napięciem mięśni powłok brzucha. Rozwijają się objawy pełnego wstrząsu. Powłoki ciała stają się bladoszare, tętno jest słabo wyczuwalne, szybkie, ciśnienie tętnicze krwi niskie, dziecko jest pobudzone lub apatyczne, niekiedy majaczy. Dołączająca się duszność stanowi objaw źle rokujący i świadczy o zajęciu przepony oraz wskazuje na skurcz oskrzelików w następstwie uwolnienia się histaminy i na uszkodzenie enzymatyczne pęcherzyków. Dochodzi do zwiększenia liczby leukocytów we krwi do 14 000-25 000 z przesunięciem w kierunku form młodych. Stężenie enzymów trzustkowych we krwi i w moczu jest często wielokrotnie podwyższone. W niektórych przypadkach dochodzi do toksycznego uszkodzenia wątroby i nerek. Towarzyszy temu pojawienie się białka i urobilinogenu w moczu oraz zmniejszona diureza. W surowicy spada stężenie wapnia. Stężenie amylazy w surowicy krwi wzrasta osiągając wartości od 64 j. Wooda wzwyż, a w moczu od 128 j. Wooda.

Leave a Reply