Hipoteza Mitscherlicha

Teoria Mitscherlicha opiera się na wskazówce Freuda, dotyczącej dwufazowości procesu wyparcia: „Wszystkie wyparcia mają miejsce we wczesnym dzieciństwie są to prymitywne, obronne mechanizmy dyscyplinarne słabego Ego. W późniejszych latach nie dokonują się żadne nowe wyparcia, ale stare pozostają i Ego korzysta dalej z ich usług przy panowaniu nad popędami. Nowe konflikty są, by się tak wyrazić, załatwiane przez „wtórne wyparcie” (Nachdrangung), (Freud 1937, cyt. za Mitscherlichem 1967). Zgodnie z teorią Mitscherlicha konflikt neurotyczny poprzedza formację symptomu psychosomatycznego.

Przebieg dwufazowej obrony powinien bliżej naświetlić fragment historii choroby: Panna D., 22-letnia pomoc domowa, cierpi od trzech lat na nawracające wrzody żołądka. Podaje, że wcześniej nie chorowała poważnie. Co do swej biografii informuje, że była jedynym, pozamał- żeńskim dzieckiem i że we wczesnym dzieciństwie pozostawała zamiennie pod opieką dziadków i matki, która pracowała w ciągu dnia. W dzieciństwie była bardzo spokojna i cicha. Ponieważ dziadkowie prowadzili sklep spożywczy i mieli dla niej mało czasu w ciągu dnia, szukała pociechy w słodyczach, które mogła sobie przynosić ze sklepu. Także później pozostały one jej niezbędnym pocieszycielem. Szczególnie gdy była sama i czuła się coraz bardziej depresyjnie, doznawała chorobliwego pragnienia jedzenia. Podczas nauki w szkole gospodarstwa domowego, mając 18 lat, poznała młodego mężczyznę. Wówczas z powodu nadwagi rozpoczęła kurację odchudzającą, co sprawiło jej duże trudności. Ciągłe nawroty wzmożonego apetytu coraz częściej prowadziły do konfliktów z przyjacielem. W tej fazie po raz pierwszy wystąpiły silne bóle żołądka, które lekarz domowy zdiagnozował jako wrzody żołądka.

Brak dostatecznej troski ze strony dziadków i matki oraz wynikająca stąd utrata bezpieczeństwa doprowadziły u tej pacjentki do stałego uczucia wewnętrznego napięcia. Mogła je usunąć tylko za pomocą symptomów neurotycznych w postaci pożądliwego jedzenia słodyczy. Jedynie jedząc mogła osiągnąć względne poczucie zadowolenia (pierwsza faza wyparcia). Naciski przyjaciela, by straciła na

wadze, odebrały jej dotychczasową, neurotyczną formę zaspokajania, mianowicie kompensację braku uwagi przez przyjemność z jedzenia. Zgodnie z hipotezą Mitscherlicha dotyczącą dwufazowej obrony wkracza tu drugi etap wyparcia, co w naszej historii choroby doprowadziło do powstania wrzodu żołądka. Objaw psychosomatyczny powstaje, gdy neurotyczna forma rozwiązania konfliktu nie jest już możliwa z powodów zewnętrznych lub wewnętrznych. Mitscherlich zakłada, że konflikt psychiczny przechodzi tu w symptom cielesny.

Leave a Reply