CHOROBA WRZODOWA ŻOŁĄDKA I DWUNASTNICY

Jest to zespół zaburzeń ogólnych i miejscowych, które uwidaczniają się pod postacią ubytku błony śluzowej, a często i głębszych warstw ściany przewodu pokarmowego, tworząc owrzodzenie.

Patogeneza. Wrzód może powstać w miejscu, do którego dociera kwas solny z pepsyną, tj. w żołądku, górnej części dwunastnicy lub dolnej części przełyku. Powstaje on na skutek nadmiernej produkcji kwasu solnego lub zmniejszonej odporności błony śluzowej żołądka na trawiące działanie pepsyny i kwasu solnego. U dzieci wyróżnia się jego dwie postacie: ostrą (ulcus acutum) – występującą przeważnie u noworodków, niemowląt i dzieci młodszych oraz przewlekłą (ulcus pepłicum) – dotyczącą niemal wyłącznie dzieci starszych. Pierwsza zależy od czynności niższych ośrodków mózgowia, natomiast druga wiąże się z funkcją kory i psychiką dziecka. Do ostrego wrzodu dochodzi w następstwie: zamartwicy, urazu porodowego mózgu, przedłużającego się cucenia noworodka, krwotoku wewnątrzczaszlcowego, wstrząsu urazowego (zwłaszcza oparzeniowego), zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, posocznicy, ciężkiego zapalenia żołądkowo-jelitowego, oparzenia. Patomechanizm tworzenia się wrzodu trawiennego u dzieci jest taki sam jak u dorosłych. Niekorzystne bodźce emocjonalne poprzez korę wpływają na podwzgórze, stąd przez jądra nerwu błędnego i jego włókna kierują się do żołądka, zwiększając wydzielanie kwasu solnego przez komórki okładzinowe. Takie oddziaływanie na przedni płat przysadki wpływa na korę nadnerczy, co zwiększa wytwarzanie kortyzolu. Kortyzol pobudza wydzielanie kwasu solnego. Postać ostra choroby wrzodowej u dzieci występuje w formie pojedynczego lub mnogich owrzodzeń – często obficie krwawiących, postać przewlekła zaś z reguły jest ograniczona do pojedynczej zmiany.

Objawy i diagnostyka. U dzieci postać ostra choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy ujawnia się niemal wyłącznie pod postacią krwawienia wewnętrznego. Wyjątkowo rzadko daje objawy wskazujące na przedziurawienie przewodu pokarmowego. Objawy krwawienia występują często w przebiegu wstrząsu pourazowego lub ciężkiej choroby ogólnej, co bardzo utrudnia wczesne rozpoznanie. Może też ujawnić się w kilka dni po wyprowadzeniu dziecka ze stanu krytycznego. Krwawienie to ma ciężki przebieg z objawami wstrząsu krwotocznego i często kończy się zejściem śmiertelnym. W tych przypadkach w błonie śluzowej i podśluzowej żołądka stwierdza się liczne świeże owrzodzenia, w których dnie sterczą otwarte naczynia tętnicze. Objawy przedziurawienia wyrażają się wstrząsem z bladością powłok, przyśpieszeniem tętna, spadkiem ciśnienia krwi, apatią (16). Okolica nadbrzusza jest miernie wzdęta z obroną mięśniową, podrażnieniem otrzewnej oraz stanem porażennym przewodu pokarmowego. U noworodków i niemowląt przeważnie nie obserwuje się miejscowych objawów. W badaniach rtg jamy brzusznej w pozycji pionowej stwierdza się powietrze w jamie otrzewnej, zazwyczaj zlokalizowane pod pi’zeponą. Wrzód przewlekły, spotykany niemal wyłącznie u dzieci starszych, powoduje bóle, wymioty, krwawienia. Bóle występują okresowo, mają charakter tępy i są umiejscowione w okolicy nadbrzusza oraz pępka. Nie mają one ścisłego związku z przyjmowaniem pokarmu, a pojawiają się przeważnie nocą w okresie jesieni i wiosny. Towarzyszą im nudności, wzdęcia brzucha, odbijanie, wymioty i brak łaknienia. W wymiocinach można czasami spostrzec świeżą krew. Badanie rtg żołądka i dwunastnicy wykazuje niszę wrzodową i bliznowate zwężenia. Potwierdzają się one w gastroduodenollberoskopii. Badania laboratoryjne stolca na krew utajoną wypadają dodatnio i czasem jest on smolisty. Dzieci te wymagają określenia grupy krwi i Rh.

Leave a Reply